Uitvallen tegen je partner om de afwas. Huilen om een reclame. Alles wat zoet is in huis opeten. Je opgeblazen, uitgeput en helemaal klaar met iedereen voelen. En dan word je ongesteld en denk je: o. Dáárom.
Herkenbaar? Dan ben je echt niet de enige. PMS komt ontzettend vaak voor. Maar vaak betekent niet dat je het maar moet accepteren. Ik zie PMS graag als een boodschap: je lichaam dat je vertelt dat het wat meer steun nodig heeft.
Zoveel vrouwen vertellen me dat ze opzien tegen de week voor hun menstruatie, en dat het voelt alsof hun hele persoonlijkheid verandert. Ze vallen uit tegen de mensen van wie ze houden, huilen om dingen die ze normaal niet zouden raken, en als hun menstruatie dan komt, kijken ze terug en vragen ze zich af wie die persoon eigenlijk was. En bijna allemaal zeggen ze hetzelfde: niemand heeft me ooit verteld dat het anders kon.
Wat is PMS?
PMS staat voor premenstrueel syndroom: de lichamelijke en emotionele klachten die opkomen in de tweede helft van je cyclus, meestal in de dagen voor je menstruatie, en die afnemen zodra je begint te bloeden.
De meest voorkomende:
- een opgezette buik en je pafferig voelen
- gevoelige of pijnlijke borsten
- cravings, extra honger, of alles wat zoet of zout is opeten
- hoofdpijn of migraine
- puistjes
- slecht slapen en moe zijn
- weinig zin in seks
- je prikkelbaar, boos of angstig voelen
- je down, huilerig of gewoon niet jezelf voelen
- een wazig hoofd
PMS ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit
PMS kan er per vrouw heel anders uitzien. In 1983 beschreef Dr Guy Abraham vier soorten PMS, op basis van de klachten die het meest opvallen. Ik vind het een heel fijne manier om je eigen patroon te herkennen.
Veel vrouwen herkennen zich in meer dan één soort, en dat is heel normaal. Deze soorten zijn geen diagnose. Ze helpen je je eigen patroon te zien, en dat patroon geeft een aanwijzing waar je lichaam wat extra steun kan gebruiken. Uitzoeken hoe die steun er voor jou uitziet, doen we samen.
Hoe ontstaat het?
Na je ovulatie maakt je lichaam progesteron. Progesteron is een beetje een rustgevend hormoon: het helpt je je kalm te voelen en goed te slapen. Het warmt je ook een klein beetje op en zorgt dat je lichaam meer energie nodig heeft. Richting je menstruatie dalen je hormonen, en dan voelen veel vrouwen de dip.
PMS komt meestal niet door één "verkeerd" hormoon. Het wordt gevormd door hoe goed je ovuleert, en door alles wat daar invloed op heeft: stress, bloedsuiker, slaap, je darmen en je voedingsstoffen. Daarom voelt PMS vaak erger in een stressvolle maand, na slechte nachten of als je nauwelijks hebt gegeten, en beter als het leven rustiger is.
En dat is eigenlijk goed nieuws. Het betekent dat je meer invloed hebt op de dagen voor je menstruatie dan je altijd is verteld.
Je cyclus geeft je aanwijzingen
Als je je cyclus gaat bijhouden, voelt PMS niet meer willekeurig. Je gaat dingen zien zoals:
- wanneer je klachten beginnen, en of ze minder worden zodra je bloedt,
- wat er nog meer speelde die maand: stress, slaap, reizen, ziekte, eten,
- of je überhaupt geovuleerd hebt (je cervixslijm geeft een aanwijzing), want geen ovulatie betekent vaak een zwaardere tweede helft.
Na twee of drie cycli zie je je eigen patroon. Dan wordt steun geen gokwerk meer.
Zachte manieren om je lichaam te steunen
Kleine, vaste veranderingen werken beter dan alles in één keer omgooien:
- Eet genoeg in de tweede helft van je cyclus. Je lichaam heeft na de ovulatie echt meer energie nodig. Maaltijden overslaan of koolhydraten schrappen kan je cravings, onrust en slaap erger maken. Een extra tussendoortje en wat langzame koolhydraten, zoals havermout, zoete aardappel of zilvervliesrijst, kunnen echt verschil maken.
- Houd je bloedsuiker stabiel. Regelmatige maaltijden met eiwit, gezonde vetten en vezels. Dips in je bloedsuiker maken prikkelbaarheid en cravings zoveel erger.
- Bescherm je slaap, vooral in die week.
- Blijf rustig bewegen. Wandelen, yoga en zwemmen hangen allemaal samen met minder klachten.
- Let op cafeïne en alcohol. Allebei kunnen ze je bloedsuiker, slaap en onrust beïnvloeden.
- Plan een zachtere week. Minder drukke plannen, meer rust. Dat is niet toegeven, dat is meewerken met je lichaam.
- Kijk naar je voedingsstoffen. Sommige voedingsstoffen, zoals magnesium, zijn onderzocht bij PMS. Overleg altijd eerst met je huisarts of apotheker voordat je met een supplement begint, zeker als je medicijnen gebruikt.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Praat met je huisarts als:
- je klachten zo erg zijn dat ze je werk, relaties of dagelijks leven raken,
- je je voor je menstruatie heel neerslachtig, hopeloos of angstig voelt,
- je gedachten hebt om jezelf iets aan te doen (zoek dan meteen hulp, bijvoorbeeld via 113 of 0800-0113),
- je klachten niet duidelijk minder worden als je menstruatie begint.
Heel sterke stemmingsklachten voor je menstruatie kunnen PMDD zijn (premenstruele dysfore stoornis). Dat is een echte, erkende aandoening, het zit niet "tussen je oren", en het verdient goede medische zorg. Een arts vraagt je meestal om minstens twee cycli een klachtendagboek bij te houden, dus je cyclus bijhouden is een mooi begin. Coaching kan je steunen naast medische zorg, nooit in plaats daarvan.
Wil je hulp bij je PMS? In 1:1 cyclus- en hormooncoaching kijken we samen naar je cyclus, je klachten, stress, eten en slaap, en zien we cyclus na cyclus wat er verandert. Plan een gratis gesprek van 30 minuten om te kijken of het bij je past.